مدل پنج مؤلفه اي ایمونز

1-ظرفیت برتري

2-توانایی ورود به موقعیتی که افزایش دهنده آگاهی معنوي باشد

3-فعالیت هاي خود را با احساس معنویت انجام دادن

4- توانایی بهره گیري از منابع معنوي جهت حل مشکلات

5-ظرفیت ورود به رفتارهاي فضیلت مآبانه براي نشان دادن بخشش، سپاسگزاري، رحم و تواضع.

ایمونز در پاسخ با انتقاد مه یر (2000)،  مبنی بر این که ظرفیت رفتارهاي فضیلت مآبانه رفتاري است که به شخصیت و اخلاقیات نسبت داده می شود نه به هوش، بعد پنجم مؤلفه اش را کنار گذاشت و چهار بعد اول را به عنوان عناصر مدل خود تأیید نمود.

  • مدل پنج مؤلفه اي سیسک

سیسک مدلی پنج مؤلفه اي براي هوش معنوي معرفی می نماید که این مؤلفه هاي کلیدي در بردارنده تجارب،ارزش ها، ظرفیت ها، خواص و سیستم هاي هوش معنوي است و عبارتند از:

2-2-1-5-6-4-1 ارزش هاي بنیادین:  اتصال، رحم و شفقت، وحدتدر همه چیز، احساس تعادل، خدمت و مسئولیت.

2-2-1-5-6-4-2 فضایل بنیادین : صداقت، انصاف، دلسوزي، مهربانی.

2-2-1-5-6-4-3 تجارب بنیادین:  آگاهی از ارزش هاي نهایی و غایی و معناي آن ها، تجربه اوج، احساس تعالی، و آگاهی وسعت یافته.

2-2-1-5-6-4-4 قابلیت هاي بنیادین: دغدغه و دل مشغولی به مسایل هستی و مهارت شهود و مراقبه و بینش.

5- نظام هاي نمادین: شعر، موسیقی، استعاره، داستان.

  • مدل امرم

مدلی که امرم (2007)، براي هوش معنوي ارایه می دهد براساس مصاحب هاي بود که با 71 نفر از پیروان سنت هاي معنوي مختلف(اسلام، بودیسم، مسیحیت، بتپرستی، صوفیگري، هندوئیسم) که از نظر اطرافیانشان (شیخ، کشیش، روحانی) افراد باهوش معنوي معرفی شده بود و برخی دیگر که معنویت را به نوعی با زندگی خود درآمیخته بودند، انجام داد و از آنان خواست توضیح دهند:

1-چگونه معنویت شان را براساس اعمال روزانه افزایش می دهند؟

2- معنویت چگونه کار و روابطشان را شکل میدهد؟

3- چگونه از معنویت براي حل مسایل روزمره کمک می گیرند؟

در پایان از آن ها خواست انتقادات خود را مطرح کنند. سپس با تحلیل کیفی این مصاحبه ها، مدلی با هفت بعدهمراه با زیر شاخه هاي آن ارایه کرد:

2-2-1-5-6-5-1 هوشیاري[1]: آگاهی و خودآگاهی رشد یافته

2-2-1-5-6-5-1-1دقت(توجه):  شناخت خویشتن و زندگی خود با داشتن هدف روشن و توجه آگاهانه

2-2-1-5-6-5-1-2 آگاهی فراعقلانی:  فرا رفتن از عقلانیت از طریق تلفیق تناقضات و استفاده از موقعیت هاي متعدد هوشیاري از جمله نیایش، سکوت، شهود، و مراقبت

2-2-1-5-6-5-1-3 عمل (تمرین) : به کارگیري فعالیت هاي متنوع جهت رشد و بهبود آگاهی همراه با کیفیات معنوي.

2-2-1-5-6-5-2 متانت:[2] پیوستن به معنویت به نحوي که عشق و اعتماد به زندگی را نشان دهد.

2-2-1-5-6-5-2-1 تقدس: پیوستن به یک نیروي عظیم و نیز پیوستن به طبیعت

2-2-1-5-6-5-2-2 عشق: محترم شمردن و گرامی داشتن زندگی براساس شکرگزاري، سرزندگی و لذت

2-2-1-5-6-5-2-3 توکل: داشتن چشم انداز امیدوارانه و خوشبینانه براساس ایمان و توکل

2-2-1-5-6-5-3 معنا:[3]  تجربه معنا در فعالیت هاي روزانه دربردارنده درك هدف است که شامل مواجه شدن با دردها ورنج ها می باشد.

2-2-1-5-6-5-4 تعالی[4] :   فراتر رفتن از خود در جهت یک کل مقدس

2-2-1-5-6-5-4-1 رتباط کامل، متقابل و مستقیم به شیوهاي عقلانی: رشد ارتباطات به همراه پذیرش، احترام و یکدلی، دلسوزي و رحم، و مهربانی و شفقت.

[1] – Consciousness

[2] – Grace

[3] – Meaning

[4] – Transcendence

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی نقش هوش معنوی و راهبرد های یادگیری خودتنظیمی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان پسر دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی بندرعباس